على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1227

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

زره يا سر ميخها در حلقهء زره . و پشت و گوشت پشت و يا تندى مهرهء پشت و زمين درشت . حرباء ( horab ' ) ع . ج . حريب . حرباءة ( herb at ) ا . ع . مؤنث حرباء يعنى بوقلمون ماده . حربات ( harab t ) و ( harb t ) ع . ج . حربة . حربات ( harab t ) ع . ج . حربة . حرباج ( herb j ) ا . ع . ستبر ضخيم . حرباظ ( herb z ) م . ع . حربظ حربظة و حرباظا . مر . حربظة . حرباناك ( herb - n k ) ص . پ . آنكه داراى نقاط ملونه باشد مانند بوقلمون . حربة ( harbat ) ا . ع . آلت جنگ و چوب دستى . و تازيانه . ج . حراب . و فساد دين . و نيزه زنى . و سلب مال كسى . و روز جمعه . ج : حربات ( harab t ) و ( harb t ) . حربة ( herbat ) ا . ع . هيئت كارزار . ج : حربات ( harab t ) . حربة ( horbat ) ا . ع . خنورى مانند جوال و غراره و توشه‌دان شبان . حربة ( harabat ) ا . ع . واحد حرب يعنى يك عدد شكوفهء خرما . حربث ( horbos ) ا . ع . نرم از گياههاى زمين يق اطيب الغنم لبنا ما اكل الحربث ج . حرابث . حربج ( horboj ) ا . ع . ستبر ضخيم . حرب جاى ( harb - j y ) ا . پ . رزمگاه و ميدان جنگ . حربش ( herbec ) ص . ع . عجوز حربش : زن گندهء پير درشت . حربش ( herbec ) و حربشة ( herbecat ) و حربش ( herrebbec ) و حربشة ( herrebbecat ) ا . ع . افعى و يا افعى بزرگ و يا افعى كه در رفتن وى آواز درشت برآيد . حربصة ( harbasat ) م . ع . حربص الارض حربصة : آبيارى كرد زمين را . حربصيصة ( harbasisat ) ا . ع . نوعى از زيور . و ما عليه حربصيصه يعنى نيست بر او هيچيك زيورى . حربظة ( harbazat ) م . ع . حربظ القوس حربظة و حرباظا : سخت زه كرد كمان را . حرب‌گاه ( harb - g h ) ا . پ . رزمگاه و حرب جاى و ميدان جنگ . حربه ( harbe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نوع آلت جنگ هر چه باشد و هر آلت برنده و كشنده‌اى . حربى ( harb ) ع . ج . حرب ( hareb ) و حريب . حربى ( harbi ) ص . پ . جنگجو و مخالف . و نزديك و يا مجاور ملك دشمن . و دعوت‌كنندهء بجنگ . حربيه ( harbiyye ) ص . پ . منسوب به حرب . حربيش ( herbic ) ا . ع . خشن و درشت . حرة ( herat ) ا . ع . فرج زن . حرة ( harrat ) ا . ع . زمين سنگلاخ سوخته . ج : حر و حرار و حرات ( harr t ) و حرين ( herrin ) و احرين ( aharrin ) . و تشنگى . و دانهء كوچكى كه از اندام آدمى برمىآيد . و عذاب دردناك . و تاريكى بسيار . و رزمگاه حنين . و ا خ : نام چندين موضع . و موضعى زير راقم به ظاهر مدينه و بها كانت وقعة الحرة ايام يزيد . حرة ( harrat ) م . ع . حرحرة ( از باب نصر ) : تشنه گرديد . حرة ( herrat ) ا . ع . تشنگى . و رماه الله بالحرة تحت القرة يعنى مبتلا كرد او را خدا به تشنگى در هواى سرد . حرة ( horrat ) ا و ص . ع . زن آزاد نقيض امة . و بزرگ خاندان و نجيب يق ناقة حرة ( horrat ) . ج : حرائر . و ريگ نيكو . و جاى گشتن گوشواره از بنا گوش . و سحابة حرة : ابر بسيار باران . و ناقة حرة : ناقهء بسيار شير . و رملة حرة : ريگ بىگل . و ليلة حرة : شب نخستين از هر ماه . و شب زفاف كه بكارت زايل نتوان كرد يق باتت فلانة بليلة حرة ( بالاضافة ) اذا لم يقدر بعلها على اقتضاضها و ازالة بكارتها و بليلة شيباء التى افتضها و يقال بليلة حرة ( بالوصفية ) . مر . شيباء . حرت ( hart ) ا . ع . آواز گياه خائيدن ستور . حرت ( hart ) م . ع . حرته حرتا ( از باب نصر ) : سخت ماليد آن را . و حرت الشيئ : گرد بريد آن چيز را مانند بادريس . و حرت الرجل حرتا ( از باب سمع ) : بدخوى گرديد آن مرد . حرتة ( hortat ) ا . ع . تيزى طعم فلفل و خردل و تندى آن در بينى . حرتة ( horatat ) ص . ع . رجل حرتة : مرد بسيار خوار . حرتك ( hartak ) ا . ع . باريك جسم و نزار . حرث ( hars ) ا . ع . راه كوفتهء بسمهاى ستور . و بن نرهء خر . و كشت . قوله تعالى : نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ و المراة حرث زوجها لانها . مزروع ولده . ج . حروث . و ثواب قوله تعالى من كان يريد حرث الاخرة نزد له فى حرثه اى ثواب عمله بتضيعف الحساب . و قوله تعالى يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ الحرث فى هذا الموضع الدين و النسل الناس . و حرث الدنيا المسال و البنون . و حرث